در هفتههای اخیر، نشانههای تازهای از نزدیک شدن این دو برند به یکدیگر دیده شده. نشانههایی که از جلسات رسمی مدیران گرفته تا گزارشهای رسانهای، همگی حکایت از تغییر فضایی دارند که سالها میان این دو رقیب جریان داشت. در همین حال، بازار جهانی خودرو نیز در وضعیتی قرار دارد که هر تصمیمی از سوی این دو شرکت میتواند پیامدهای گستردهای برای آینده مدلهای هیبریدی، برقی و حتی ساختار تأمین قطعات در آسیا داشته باشد.
فشار بازیگران نوظهور، هزینههای سنگین توسعه فناوریهای جدید و رقابت شدید در بخش نرمافزار و الکترونیک خودرو، شرایطی ایجاد کرده که حتی برندهای باسابقه نیز مجبورند به دنبال راهحلهای مشترک باشند. در چنین فضایی، اظهارات تازه مدیر ارشد یکی از این دو شرکت، توجهها را بیش از پیش به سمت این همکاری احتمالی جلب کرده. همکاریای که اگر نهایی شود، میتواند مسیر آینده صنعت خودرو ژاپن را تغییر دهد.
تعجیل در پیوستن ژاپنیها
هوندا پس از ثبت اولین زیان سالانه در تاریخ خود، حالا با سرعتی بیسابقه به سمت نهایی کردن همکاری با نیسان حرکت میکند. همکاریای که به گفته مدیران شرکت، دیگر امکان تعویق ندارد. هر دو خودروساز در شرایطی هستند که زمان به ضررشان کار میکند و نخستین بخش این مشارکت نیز شکل گرفته: توسعه مشترک واحدهای کنترل مرکزی (ECU) که قرار است نقش «مغز خودرو» را در نسل بعدی محصولات ایفا کنند.
در مجمع سالانه سهامداران هوندا که اواخر هفته گذشته در ژاپن برگزار شد، توشیهیرو میبه، رئیس هوندا اعلام کرد مذاکرات با نیسان «بسیار پیشرفته» است و برخی بخشها «به مرحله اعلام رسمی نزدیک شدهاند». این جمله که نشان میدهد توافق ممکن است هر لحظه رسانهای شود، در واقع پاسخی مستقیم به نگرانی سهامداران بود. نگرانیای که پس از انتشار گزارش مالی اخیر هوندا شدت گرفت؛ زیرا این شرکت برای نخستین بار در تاریخ خود زیان خالص سالانه ثبت کرده است.
میبه با اشاره به این که همکاری با نیسان اکنون در مرحلهای قرار دارد که نمیتوان آن را متوقف یا کند کرد، تأکید کرد که این مشارکت برای آینده هوندا حیاتی است. فشارهای مالی، هزینههای سنگین توسعه فناوریهای برقی و نرمافزاری، و رقابت شدید جهانی باعث شده هر دو شرکت به این نتیجه برسند که بدون یک مسیر مشترک، توان مقابله با سرعت تحولات صنعت را نخواهند داشت.
در روزهای گذشته مشخص شد که هوندا، نیسان و میتسوبیشی قصد دارند از واحدهای کنترل مرکزی مشترک در طیف وسیعی از مدلهای خود استفاده کنند. از خودروهای هیبریدی گرفته تا محصولات تمامبرقی. این تصمیم، نخستین گام عملی در همکاری میان این سه خودروساز است؛ اما هنوز همهچیز نهایی نشده. طبق گزارش نیکی آسیا، سه شرکت باید درباره نحوه تأمین مالی توسعه و سایر شروط همکاری به توافق برسند و سپس قرارداد رسمی امضا شود.
با این حال، منابع نزدیک به مذاکرات میگویند توافق نهایی «در حد چند هفته» فاصله دارد و نه چند ماه. موضوعی که نشان میدهد فشار زمان بر همه طرفها سنگین است. میبه در توضیح روند مذاکرات تأکید کرده که هوندا «هر پروژه را در قالب یک رابطه برد–برد پیش میبرد» و هیچیک از طرفها قصد ندارند در این همکاری نقش فرعی داشته باشند.
بر اساس برنامهریزی اولیه، ECU های مشترک میتوانند در سالهای ۲۰۲۹ یا ۲۰۳۰ وارد بازار شوند؛ یعنی زمانی که نسل جدید خودروهای برقی و هیبریدی این سه شرکت به بلوغ فنی میرسد. اهمیت این ECU مشترک در این است که وقتی خودروهای برندهای مختلف روی یک «مغز واحد» اجرا شوند، ادغام سایر بخشها بسیار سادهتر خواهد شد. واحد کنترل مرکزی همان پایهای است که سیستمهای نرمافزاری، مدیریت باتری، ارتباطات خودرو، کمکرانندهها و حتی معماری الکتریکی روی آن سوار میشوند.
به همین دلیل، مدیران صنعت خودرو این نوع همکاری را «سنگ بنای اتحادهای مدرن» میدانند؛ زیرا اگر این بخش مشترک شود، مسیر برای اشتراکگذاری پلتفرمها، موتورهای برقی، ماژولهای باتری و حتی شبکه تأمین قطعات هموارتر خواهد شد. در واقع، این ECU مشترک میتواند همان نقطهای باشد که همکاری هوندا و نیسان از آن آغاز میشود و سپس به بخشهای گستردهتری سرایت میکند. همکاریای که هر دو شرکت به شدت به آن نیاز دارند تا بتوانند در رقابت جهانی خودروهای برقی و نرمافزاری دوام بیاورند.
جایگاه رنو در اتحاد ژاپنیها
با وجود پیشرفت مذاکرات میان هوندا و نیسان، یک مانع بالقوه همچنان در مسیر نزدیکی بیشتر این دو خودروساز قرار دارد؛ رنو. این برند فرانسوی همچنان ۱۵ درصد حق رأی در نیسان دارد و همین سهم، قدرت تأثیرگذاری قابلتوجهی برای آن ایجاد کرده است. گزارشها نشان میدهد رنو اخیراً نقش مهمی در مخالفت سهامداران با پیشنهاد نیسان برای انتصاب موتو ناگای به عنوان مدیر بیرونی داشته. اقدامی که نشان میدهد نفوذ رنو در تصمیمات کلیدی نیسان هنوز پابرجاست.
از آن جا که نیسان یک شرکت سهامی عام است، برای ورود به هرگونه اتحاد سرمایهگذاری مهم (از جمله همکاری با هوندا) نیازمند تأیید سهامداران خواهد بود. نمونه اخیر مخالفت با انتصاب ناگای نشان میدهد رنو همچنان میتواند مسیر تصمیمگیری را تغییر دهد و این موضوع ممکن است در روند شکلگیری اتحاد جدید نقش تعیینکننده داشته باشد.
در همین حال، فشار بر هوندا بیش از هر زمان دیگری سنگین شده است. این شرکت در سال مالی منتهی به مارس، ۴۲۳.۹ میلیارد ین (معادل ۲.۶۲ میلیارد دلار) زیان خالص ثبت کرده. رقمی که برای برندی با سابقه سودآوری پایدار، زنگ خطر جدی محسوب میشود. میبه در توضیح شرایط هشدار داده که اگر هوندا نتواند «در سه سال آینده نیروهای نوظهور را شکست دهد… کسبوکار خودرو ما دچار مشکل خواهد شد.» این «نیروهای نوظهور» همان بازیگران جدید صنعت خودرو هستند. شرکتهایی که با سرعت بالا در حوزه نرمافزار، برقیسازی و تولید کمهزینه پیش میروند و بازارهای سنتی را تحت فشار قرار دادهاند.
در چنین شرایطی، نزدیکی به نیسان برای هوندا تنها یک انتخاب استراتژیک نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای حفظ رقابتپذیری جهانی محسوب میشود. اما مسیر این اتحاد، تا زمانی که رنو در ساختار نیسان حضور دارد، بدون پیچیدگی نخواهد بود.
